مقالات

مسأله این است که اما «رها کردن زمام امور به دست تقدیر» و «حکمرانی الله‌بختکی» در جامعه سرمایه داری به معنای حکمرانی نکردن نیست، به معنای سپردن حکمرانی به جامعه مدنی، به جامعه بورژوایی و قوانین کور و آهنین اقتصادی آن، و خارج کردن آن از حیطه اختیار دولت است. «تحلیل قدرت دولت مرکزی» نه عارضه ناخواسته این سیاست‌ورزی، بلکه هدف آن است.

بنابراین هيچ جای تعجب نیست که شيوۀ تفکر دگراندیش و غيرمسلط رو به کاهش است. ما نه تنها توان جمع‌آوری و حفظ دانش واقعی، که درضمن به معنای توان فهم و درک اطلاعات تازه است، را از دست می‌دهیم، بلکه ظرفیت و توان استفاده از مهارت‌ و توانايی‌های فکری که قرار بود جبران کنندۀ فقدان دانش واقعی باشند، را نیز از دست می‌دهیم.

با گذشت کمی از روی کار آمدن دولت جنگ و سازندگی، فرصت مناسبی برای نظام جمهوری اسلامی مهیا گشت تا آن سیاست های بازار آزادی مطلوبش را با پوششی اسلامی به جامعه تزریق نماید. جنگ فرسایشی ایران و عراق تمام شده بود و نظام موفق شده بود به بهانه هائی چون تامین امنیت ملی، مخالفینش را در داخل کشور از میان بردارد و بر فضای انقلابی دهه گذشته چیره شود. ... اگر تا قبل از این اسلام به قناعت و ساده زیستی سفارش می کرد، از این مقطع تاریخی به بعد دین و دنیا چون مکملی در کنار هم معنا می یافتند. شورش مشهد و چهاردانگه تهران در سال ۱۳۷۱ که جرقه های آن با تخریب تعدادی از سکونتگاههای حاشیه نشینان مجاور با حرم زده شد و در اصل اعتراض حاشیه نشینان به سیاستهای آزادسازی اقتصادی و افزایش نرخ تورمِ نزدیک به ۵۰ درصدی بود با خشونت سرکوب گردید.

نه سوسیالیسم سندرزی شهابی بود در آسمان بی رعد و نه ترامپیسم. هر دو ریشه در تحولی داشتند که آغاز آن به بحران مالی سالهای ۲۰۰۸-۲۰۰۹ بر می‌گشت. اکنون صورت مسئله تغییر می‌کرد. با سوسیالیسم سندرزی و ترامپیسم دینامیسمی وارد چامعه شده بود که برای دهه ها از جامعه آمریکا رخت بر بسته بود. این مبارزه طبقاتی بود که راه خود را باز می‌کرد. گو این که از بیراهه های سندرز و ترامپ.

نمی‌توان از اظهارات آن ابله در مقام رئیس جمهور یک کشور ۸۵ میلیونی دو هفته پس از ترور مهمان وی در روز سوگندش و در درون خانه اش شرمنده نشد که «آمریکا باید اول ما را آدم حساب کنه» و بعد از جنگ دوازده روزه هم «ترامپ می‌تواند صلح و امنیت را به منطقه بیاورد». برای این اظهارات نه تنها گوساله های رسانه ای وفاقی باید شرمنده باشند، آن برانداز لمپن هم اگر شرم می‌شناخت باید شرمنده می شد. آن سرنگونی‌طلب سوپر رادیکال چپ هم باید شرمنده می‌شد. کارگر و پرستار شریف و کمونیست مبارز هم باید شرمنده می‌شد که چرا نتوانسته است مانع چنین سقوطی در جامعه شود.

مصباح و بهرامی در حالی دخالت در بازار و تعیین قیمت برای کالاها را به تاثیرپذیری از افکار الحادی و متاثر از کمونیسمِ مسئولان جمهوری اسلامی نسبت می‌دهند، که در دهه ۶۰ در بازارِ تحت نظارت و کنترلِ آیت الله خمینی و در همان حال که کمونیستها دسته دسته به جوخه‌های اعدام سپرده می‌شدند، کالاهای اساسی با قیمت دولتی و با کوپن در اختیار مردم قرار می‌گرفت و بر قیمت اجناس در بازار نظارت اعمال می‌شد.

در کنار کارشناسانی که نسبت به مخاطرات بالا بردن قیمت انرژی هشدار امنیتی به نظام می‌دهند، کارشناسانی هم هستند که معتقدند دولت چهاردهم با تدابیر صحیح، باز هم قادر به تکرار معجزه خواهد بود. عباس عبدی شاید یکی از شاخص ترین آنها باشد که بدون در نظر گرفتن آنکه زلزله آبان 98 در پی فعال شدن گسلها در همان سالهای 86 به وقوع پیوست، با بیان اینکه در دوره حسن روحانی سه بار قیمت بنزین بالا رفت اما این تنها آبان 98 است که در خاطر عموم مانده است، یکی از کارشناسانی است که به معجزه پزشکیان امیدوار است و بدون اعتقاد به پایان "شوک درمانی" در اقتصاد کشور، جسارت گران کردن انرژی را به دولت جدید القا می‌کند.

اگر چشمان خود را به روی واقعیت نبندیم باید قبول کنیم که سیاست پرولتاریایی حزب در حال حاضر به واسطه‌ی خصوصیات اعضای آن تعیین نمی شود، بلکه به وسیله‌ی اعتبار بی نظیر و یکپارچه‌ی گروه کوچکی است که می توان آن را گارد قدیمی حزب نامید. به هر تقدیر کافی است یک درگیری جزئی درون این گروه اتفاق بیافتد، در اینصورت اگر اعتبارش از بین نرود، به قدری تضعیف می شود که توان تعیین خط مشی سیاسی را از دست می دهد

از اینکه جهانی سازی قیمت سوخت به یک گفتمان مسلط در میان بورژوازی تبدیل شده است، لزوما این نتیجه بدست نمی آید که به تنشهای ناشی از آن واقف نباشند. سوالی که بورژوازی در این خصوص پیش روی دولت چهاردهم به ساده ترین شکل مطرح می‌کند آنکه با توجه به تجربه آبان ۹۸ چگونه می‌توان از جهانی سازی قیمتها، تنش زدایی نمود؟ سیاستمداران بورژوازی بر این امر توافق نظر دارند که شعله های خشم طبقاتی ناشی از هر گونه افزایش قیمت بنزین ...می‌تواند به تهدید جدی علیه کلیت نظام بدل شود.

ما نشان دادیم که برادری‌ای که تجارت آزاد بین طبقاتِ مختلفِ یک ملتِ واحد ایجاد می‌کند به چه معناست. برادری‌ای که تجارت آزاد قصد برقراریِ آن بین ملت‌های مختلف را دارد، به سختی از آن برادرانه‌وار تر خواهد بود. برادری نامیدنِ استثمار در هیأت جهان‌شمولِ آن، ایده‌ای است که فقط از دامن بورژوازی می‌تواند بیرون آید. تمامی عواقبِ ناگواری که تجارت آزاد در یک کشور به‌ بار می‌آورد، در بازار جهانی به مقیاسی بسیار عظیم‌تر تکرار خواهند شد. لزومِ بیش‌تری برای پرداختن به سفسطه‌بازی‌‌های طرفداران تجارت آزاد در این‌باره نیست.