پس از مدتها جدال درون دومین کنسرن اتومبیل سازی جهان، هربرت دیس استعفای خود را قبل از بیرون انداختنش تقدبم کرد. آنچه در این میان قابل توجه است، هم نوائی قابل توجه اتحادیه های کارگری و سهامداران اصلی این شرکت (خانوادۀ پی یش) برای اخراج دیس بود، که این دومی بر خلاف اتحادیه های کارگری تا آخرین لحظات با رفتن دیس مخالفت میورزید. این جابجائی در راس مهمترین رشتۀ تولیدی در اقتصاد آلمان و بزرگترین کمپانی آلمانی "شروع" یک سری از اقدامات بعدی بمنظور بازسازی سرمایه داری آلمان و ورود سریع به اقتصاد جنگی را علامت گذاری میکند.
آنچه که در مطبوعات در بارۀ علت این استعفا آمده است، اختلاف بر سر نقشۀ هربرت دیس اعلام شده در مجمع عمومی سهامداران در سال 2021 مبنی بر اخراج ده درصد از شاغلین این شرکت در آلمان (30.000 نفر) و همزمان تصویب 21 میلیارد یورو برای تاسیس خطوط تولید جدید (تا پنج کارخانۀ جدید اتومبیل سازی) بود.
دیس خواهان ورود سریع و تغییر ریل تولید اصلی فولکس از اتومبیلهائی با موتور درونسوز به برقی بود. با توجه به کاهش بالای 80 درصدی قطعات مورد نیاز برای تولید یک ماشین برقی، امکان چشم پوشی و اخراج تعداد زیادی کارگر نیز بوجود می آمد. اقدامات دیس در بازار آمریکا در تولید اتومبیلهای با پیشرانۀ الکتریکی پروژۀ بسیار موفقی را رقم زد. اما در بازار چین نه تنها این پروژه با رقابت جدی محصولات چینی و تسلا عقب افتاد، بلکه فروش موتور های درونساز کمپانی فولکس و محصولات مشترک با سایر شرکتها (منجمله چینی) نیز عقب گرد جدی داشتند. امری که باعث گردید، مسئولیت ادارۀ بازار چین بعنوان مهمترین بازار در همان اجلاس سال قبل سهامداران از او گرفته شود. تا سال 2020 یکی ازهر دو فولکس تولیدی و 43 درصد محصولات مشترک در بازار چین بفروش میرسید. از آن گذشته در نیمۀ دوم سال 2021 بزرگترین مرکز تولیدی کنسرن در شهر وولفسبورگ بخاطر کمبود چیپ تعداد یک سوم میلیون (330.000) کمتر از اتومبیل پرفروش پاسات را تولید کرد.
نقطۀ ضعف دیس خود را اما نه در این ارقام منفی، بلکه در جهت گیری او در مورد آیندۀ بازسازی قدرتمندترین کنسرن کشور که تاثیرات بلاواسطه ای بر کل بازسازی اقتصاد آلمان دارد جستجو کرد، چرا که با وجود تمام این ارقام منفی، مجمع عمومی سهامداران در سال قبل با تامین مالی طرح او به مبلغ 21 میلیارد یورو موافقت کرده بود. دیس با اعلام هدف پیشی گرفتن از تسلا آیندۀ کمپانی را در بازار مصرف و برخورد کلاسیک با اخراج کارگران برای صرفه جوئی تعریف میکرد. از آن گذشته با تغییر شیفت تولید از موتورهای درونسوز به الکتریکی و ادامۀ فعالیت دیس مهمترین سنگر سنتی سیستم "کمیسیونهای نظارتی" در این کنسرن بدرستی بزیر سوال میرفت. امری که در جدالهای سنگین درونی این کنسرن در سال 2015 منجر به استعفای فردیناند پی یش"پدر پورشه" و بزرگترین سهامدار شرکت از سمت سرنظارتگر شرکت و همسر وی النا بعنوان دیگر عضو قدرتمند کمیسیون نظارتی شد.
یکی از قدرتمندترین این کمیسیونها – شاید در این بین قدرت واقعی- کمیسیون نظارت بر آلودگی خروجی گاز موتورهای درونسوز است (معروف به تقلب دیزلی) است، که در سال 2019 با حکم مقامات آمریکائی، در ابتدا برای مدت محدود و با ظرفیت پرسنلی کوچک در مرکز شرکت در وولسفبورگ حضور پیدا کرد، اما این هیئت در کوتاه مدت به مسئولان شرکت ابلاغ کرد، که این گروه در حقیقت گروه پیشقراول بوده و در کوتاه مدت نیز یک تیم بزرگ تکمیلی بخشی از ساختمان اداری شرکت را در اختیار خود گرفت. طبیعتا و به سیاق آشنا میزبانان میبایستی تمام حقوق و مخارج مهمانان را نیز تامین کنند. چندی بعد نیز تیم دومی نیز با ماموریت "نظارت مستقیم برای جلوگیری از تقلبات محیط زیستی" در سایر رشته های اقتصادی آلمان که به نحوی از انحا با فولکس همکاری دارند (یعنی تمام اقتصاد آلمان) به همان روال و سیاق و برای مدت نامحدود وارد شهر وولسفبورگ شده ودر آنجا خیمۀ خود را برپا کردند.
همزمان جناح معینی از سرمایه داری در آلمان به همراه اتحادیۀ کارگری آلمان سالهاست که برای خروج از بن بست رشد بازارهایشان و تثبیت موقعیت برتر اقتصادی آلمان (امری که البته برای همۀ کشورهای غربی صادق است) مطابق سنت "شراکت و همکاری اجتماعی بین کار و سرمایه" در یک تلاش راهبردی بمنظور تغییر در ساختار اقتصادی غرب است، تا بتوانند موقعیت برتر این اقتصادها در بازاهای جهانی را بدون وارد شدن به درگیری مستقیم نظامی تثبیت کنند. از اهم این تغییرات و خواستهای چپ و اتحادیه های کارگری برای حفظ سیستم اقتصادی طرح های معروف به "ترانسفورماسیون" و مباحث مربوط به جایگزینی "اقتصاد سهامدار محور Shareholder با اقتصاد استاک هولدر" مبتنی بر تعمیق منافع مشترک سرمایه داری و کارگران میباشد. در مباحث اقتصادی نیز ما شاهد صدها نحلۀ مختلف این تلاش برای "نجات اقتصادی" در پوشش انواع و اقسام از "عدالتخواهان" و "طرفداران کاهش تضاد طبقاتی" هستیم.
درمورد آلمان اما در وهلۀ اول اولویت بر تقویت صنایع مادر و کلیدی سنگین بخصوص صنایعی که خاصیت دوگانه غیرنظامی-نظامی را دارند قرار دارد. از اینرو نیز بخش عمده ای از توان ایدئولوژیک چپ و اتحادیه های کارگری در دهۀ گذشته نیز صرف ساختارهای "آینده ساز"، که بتواند بقای مناسبات سرمایه داری این کشورها را تضمین کند صرف شد.
مبارزات پرشور و حرارت خانم کاوالی سردبیر شورای کارگری کمپانی فولکس در سالهای قبل و درگیری مستقیم و آشتی ناپذیر او با دیس نیز در رابطه با همین مسائل بودند.
خانوادۀ پی یش هم با تعقیب اهدافی مشابه، به احتمال قریب به یقین قصد تغییر ریل تولیدی یکی از بزرگترین کارخانه های اتومبیل سازی اروپا در تسویکاو در آلمان شرقی، که اکنون تنها برای ادامۀ دریافت کمک هزینه های یارانه ای اتحادیه اروپا برای مناطق "محروم" در حال تولید کمی اتومبیل است نیز در این رابطه معنا پیدامیکند. این واحد تولیدی که چند سال پیش با کمکهای مالیاتی در شرق آلمان تاسیس شده و تا کنون هم بطور جدی وارد تولید نشده است، میتواند در دو سویه تغییر ریل تولید از تولید غیر نظامی به تولید نظامی و ورود به تولید باتری برای بازار و مصارف نظامی کاملا فعال شود. بیزینس اینسایدر (5) نیز با خوشحالی از علاقۀ ویژۀ خانم کاواله، سر دبیر شورای کارگری فولکس در مورد آیندۀ روشن "برقی" این واحد تعریف کرده بود. ساخت این مجتمع عظیم صنعتی در همان زمان نیز برای ناظران اقتصادی سوالات جدی پیرامون هدف و معنای ساخت آن ، آنهم در شرایطی که بازار جهانی از همۀ جهات در یک مسیر مخالف در حرکت بود، را مطرح کرده بود، که شاید ما امروز بتوانیم جواب روشنی را در اینباره بگیریم.
راه اندازی سریع ظرفیتهای نظامی-جنگی:
امری که تامین مالی آن با توجه به تصمیم چندی پیش دولت آلمان مبنی بر اختصاص صندوق ویژۀ استقراضی 100 میلیارد یوروئی برای مصارف نظامی، با مشکلی مواجه نخواهد گردید. تجربۀ "موفق" آلمان در جذب سرمایه مورد نیاز برای تولید صنعتی ماشین جنگی در جنگ جهانی دوم (طرح مِفو : به پشتیبانی راکفلر، کروپ، مولر-وارتا، گلد من زاکس، روتچیلد و...)، میتواند کارآئی خود را در این زمینه نیز نشان دهد. اما بخش عمدۀ این بودجۀ نظامی نیز از طریق کمک با افزایش مصنوعی نرخ تورم تامین شود. مطابق اولین بررسیها با هر نقطه از تورم اضافه، درآمد مستقیم دولت سالانه 10 میلیارد دلار افزایش می یابد. مشروعیت قبولاندن این "قربانی" به جامعه را نه کمپانیهای سازندۀ اسلحه و نه سیاستمداران و بانکدارها دارند، این "وظیفۀ مقدس" را اتحادیه های کارگری به عهده میگیرند.
طرح مطالباتی در راستای 9 درصد افزایش حقوق برای فلزکاران (صنایع اتوموبیل سازی هم جز آن است) از سوی اتحادیۀ کارگری نیز تنها برای تشویق بیشتر کارگران برای "تشریع مساعی همه" برای گذار به دوران تثبیت نظم اقتصادی موجود است.
تا کنون روسیه با بازیگری موفق خود در صحنۀ سیاست جهانی، در عرصه های نظامی، بازارهای مواد اولیه، حاملهای سوختی و پیمانهای همکاری منطقه ای، برخا حتی با ایفای نقش برای جلوگیری از دسترسی صنایع ماشین نظامی ناتو به منابع مورد نیاز، توانسته است جلوی تغییر ریل سریع و موفق کاندیداهای واجد شرایط تولید وسیع صنعتی برای راه اندازی جنگ عظیم یعنی آلمان و ژاپن را بگیرد.
اخراج-استعفای دیس تنها یک تغییر پرسنلی ساده در رأس مهمترن واحد اقتصادی چهارمین اقتصاد بزرگ جهان نبود. همه شواهد بر این گواهی دارند، که این تغییر در راستای رقم زدن تحولات بنیادی تری در سازمان اجتماعی و تولیدی آلمان است. تغییراتی رادیکال که حتی تا سطح تحدید و حذف "آزادیهای فردی سیاسی" که جوامع لیبرال غربی تا کنون خود را با آن معرفی میکردند، ادامه خواهد داشت.
سعید عطاپور
9 مرداد 1401
31 ژوئیه 2022
https://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/herbert-diess-verlaesst-volkswagen-familien-porsche-und-piech-senken-die-daumen-a-56a66df1-f7f7-4729-9d83-887a742f2615
https://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/herbert-diess-verlaesst-volkswagen-familien-porsche-und-piech-senken-die-daumen-a-56a66df1-f7f7-4729-9d83-887a742f2615
https://deutsche-wirtschafts-nachrichten.de/521014/VW-trennt-sich-ueberraschend-von-Herbert-Diess
https://www.focus.de/finanzen/boerse/vws-e-offensive-in-china-vw-kurz-vor-katastrophe-in-china-neues-modell-besteht-nicht-mal-gegen-chinesische-marken_id_13517356.html
https://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/braunschweig_harz_goettingen/VW-investiert-21-Milliarden-Euro-in-niedersaechsische-Werke,vw5756.html
5 cavalle transformation
https://www.businessinsider.de/wirtschaft/das-volumen-ist-unterirdisch-vw-betriebsratschefin-cavallo-geht-auf-konzernboss-diess-los-b/
4
https://www.n-tv.de/wirtschaft/VW-bekommt-zweiten-Aufpasser-article21246102.html
https://www.mannheim.igm.de/news/meldung.html?id=87937
http://archiv.labournet.de/branchen/auto/int/krull1.pdf