بهمن شفیق

این ژیژک است. چپ است، "مارکسیست" است، مدح انقلابیگری لنین را هم می گوید، منتقد فرهنگ است، طرفدار سرسخت "فرهنگ اروپائی" هم هست، در مقابل اروپائیان به دفاع از هالیوود می پردازد و در مقابل سودانی ها و زیمبابوه ای ها و لیبیائی ها به دفاع از اروپا (ببخشید: "فرهنگ اروپا!!"). علیه نظم مسلط است، در عین حال مدافع آن هم هست. سیستم ژیژک سیستم شرکتهای تجاری دوران گلوبالیزاسیون است که کارشان تجارت مثلا قهوه است، اما شورت و پیراهن زیر و آبمیوه گیری و کاندوم هم در قفسۀ اجناسشان به فروش می رسانند

تئوری مارکس تا پیش از 1871 نمی توانست تجربۀ کمون پاریس را در خود داشته باشد. پس از کمون اما تجربۀ آن به جزء جدائی ناپذیری از نظریه انقلاب تبدیل شد. همچنان که تئوریهای مارکسیستها تا پیش از انقلاب اکتبر نمی توانست تجربۀ تاریخی یک انقلاب پیروزمند پرولتاریائی را در خود داشته باشد و پس از آن باید این تجربه را در خود می داشت به همان منوال که امروز تجربۀ شکست آن – و شکست انقلاب آلمان – را نیز باید در خود داشته باشد. 

ما نمی خواهیم مخفی کنیم که مشحون از ثروت هستیم. اهداف ما روشنند، وظایف ما هم تعریف شده اند. ما می خواهیم میلیاردر شویم. حوصلۀ ما از زندگی به سیاق لنین سررفته است! قطب نمای ما سود است که در توافق با رعایت کامل قوانین به دست آمده باشد. معبود ما اعلیحضرت سرمایه است

آنچه به عنوان محکومیت آپارتاید در "افکار عمومی جهانی" معرفی می شد، درحقیقت محکومیت آن نزد طبقۀ حاکم بر سرمایه داری بین المللی بود. محکومیتی که باید ابزارهای ایدئولوژیک لازم برای ورود به دوران جدید از مناسبات جهانی را حدادی می کرد. دمکراسی نمی توانست ادعای جهانشمولی خویش را با وجود لکه های ننگی از قبیل رژیم آپارتاید مشروع جلوه گر کند. 

هنگامی که دو روز پس از مرگ وی وارد منزلش شدم، در همسر و فرزندان عزیزش جمعی از پا افتاده ندیدم. برعکس، جمعی را دیدم که مقاوم بود و محکم. دانستم که عمر در مرگ خویش نیز کاری را که باید می کرد انجام داده بود. او پیکر مخوف مرگ را در هم شکسته بود. از آن جریانی طبیعی ساخته بود که انسان را نیز گریزی از آن نیست. 

یک الاغ سر جای خودش میخکوب می ایستد، موقعیت را می سنجد و تحلیل می کند. بعضی وقتها به آنچه میگویند گوش نمی کند و کار دیگری انجام میدهد. قاطعیت و صراحت می خواهد. او هم تمام خواص یک همکار زیر دست خوب را دارد و هم همکاری را که شبها باعث بیخوابی رئیسش می شود. اینجا می توان خیلی چیزها یاد گرفت.

رقابت روزافزون بین بلوکهای اقتصادی رقیب جهانی، رقابت بین قطبهای اقتصادی درون خود بلوکها، تخریب ظرفیت تولیدی کل اقتصادهای ملی و جنگها برای تقسیم و تجدید تقسیم بازارها از آن زمان به بعد هر چه بیشتر چهره جهان معاصر را رقم می زنند. درک تحولات کنونی در عرصۀ سیاست جهانی بدون درک ریشه های بحران سال 2008 غیر ممکن است. با آن بحران اقتصاد سرمایه داری وارد دوران جدیدی شده است.

کسی که در پژاک انعکاس ستم ملی را می بیند و نه دلارها و یوروهای غرب را، کسی که در جیش العدل و جنبش عربی آزادیبخش الاحواز ردپای ستم مضاعف ملی مذهبی را جستجو می کند و نه پترودلارهای شیوخ عرب را، در حال تدارک خویش برای وارد شدن به ائتلاف با همین نیروهاست و نه در حال مبارزه با آنان.

همزمانی ظهور جیش العدل با نرمش قهرمانانه رژیم نیز امری نیست که بر کسی پوشیده باشد. در کردستان نیز تشنجهای نظامی در همین دورۀ سه ماهه در حال افزایش بوده است. این نیز معلوم است که جمهوری اسلامی انتقام خویش را از ضعیفترین حلقه ها آغاز کرده است. همۀ کسانی که با آمدن روحانی در انتظار گشایش در فضای سیاسی ایران بودند، اکنون باید خود را برای مقابله با وضعیتی به مراتب خطرناک تر و مهلک تر آماده کنند

اما اگر ساختار دولت انقلابی تنها می تواند ساختاری باشد که در آن طبقۀ کارگر متشکل سرنوشت دولت و جامعه را تعیین می کند، ایجاد چنین ساختاری نیز به همان اندازه اهمیت دارد که تدارک برای کسب قدرت سیاسی. این ساختاری نیست که یکباره و همراه با انقلاب شکل بگیرد. برعکس، این ساختاری است که پیش از انقلاب و در جریان تدارک انقلاب باید شکل گرفته باشد. تصور این که طبقۀ کارگری غیر متشکل بتواند صرفا همراه با انقلاب در دولت متشکل شود، تصوری غیر ممکن است.