کارگران هپکو در تاریخ 29 اردیبهشت در محوطه کارخانه تجمع کردند و به عدم امنیت شغلی و عملکرد نامطلوب مدیریت کنونی شرکت اعتراض نمودند. آن ها با انتشار طوماری اعلام نمودند که این شرکت در بیکاری مطلق بسر می برد و بدین ترتیب خواهان برکناری ابوالفضل روغنی و جمشید غلامی مدیران شرکت هپکو شدند.
این اولین اعتراض کارگران هپکو نیست و آخرین نیز نخواهد بود. کارگران هپکو طی چند سال گذشته در اعتراض به مدیران بی صلاحیت و نحوه واگذاری شرکت به بخش خصوصی تجمعات متعددی را سازمان داده اند که حتی بعضی از آنان به سرکوب پلیسی و زخمی شدن کارگران انجامیده است.
بعد از این همه اعتصاب و حرکت اعتراضی و حتی دیدار با مقامات مختلف، انتظار این است که کارگران شرکت هپکو دیگر تاکنون متوجه شده باشند که مشکل اصلی نحوه ی خصوصی سازی و یا لیاقت و بی لیاقتی مدیران نیست. مشکل مناسباتی است که کارگر در آن یا باید به نهایت درجه استثمار شود و یا بیکار و عاطل و گرسنه در جامعه ی وحشی سرمایه داران و نشخوار کنندگانش رها گردد.
کارگران هپکو دیگر باید فهمیده باشند که صرفا با درخواست عزل فلان مدیر و اعتراض به نحوه خصوصی سازی نمی توانند از کار و زندگی و کارخانه خود محافظت کنند. از دید سرمایه داران و دولت آن ها زندگی و معیشت کارگرانِ این کارخانه دلیلی کافی برای سر پا نگاه داشتن کارخانه و حفظِ سطحِ تولید آن نیست. مسئله ی دولت و سرمایه داران این است که آیا این کارخانه و تولیداتش در راستای استراتژی کلی توسعه سرمایه داری در ایران قرار دارد یا نه؟ مسئلۀ آنان این است که آیا این کارخانه می تواند در بازار جهانی رقابت کند و سودآور باشد و یا باید زمین و تاسیسات کارخانه به پول تبدیل شوند و به بخش های سود آورتری در تولید یا بخش مستغلات و بورس و غیره منتقل گردند. در همین رابطه مطالبه دولتی ماندن این کارخانه نیز محلی از اعراب ندارد و حتی در صورت امکان، لزوما به بهبود وضع کار و زندگی کارگران نخواهد انجامید. همچنین مطالباتی مثل عزل مدیران ناکارآمد یا فاسد نیز مشکل کارگران هپکو را حل نخواهد کرد. مدیر ناکارآمدی می رود و مدیری بدتر یا بهتر از او جایش را می گیرد، اما مشکل کارگران هپکو نه تنها تغییر چندانی نخواهد کرد که احتمالا بدتر هم خواهد شد.
همه اینها را خود کارگران باید بدانند. با این همه باز هم نیروی اعتراضات کارگران صرف مطالباتی می شود که تاکنون هیچ نتیجه ای نداده اند و پس از این نیز نخواهند داد. سؤال این است که چرا کارگران هپکو از بن بستی که سالهاست در آن قرار گرفته اند خارج نمی شوند و راهکاری متفاوت از راهکارهای تاکنونی در پیش نمی گیرند. چنین راهکارهائی وجود دارند، فقط کافی است که گام برداشته شود و تکرار تجارب شکست خورده کنار گذاشته شود.
ما به سهم خود از سالها پیش چنین راهکاری را پیش روی کارگران بنگاه هائی با وضعیت مشابه گذاشتیم. ما در جریان اعتصابات و اعتراضات پیشین کارگران نیشکر هفت تپه، هپکو، فولاد اهواز و مجتمع کشت و صنعت مغان بارها از کارگران خواستیم که فریب ادعاهایی را نخورند که خصوصی سازی ها را "خصولتی سازی" می نامند و بر ناکارآمد بودن کارفرمای جدید و تخلف حقوقی در واگذاری شرکت تاکید می کنند. تدارک کمونیستی طی فراخوانی به کارگران هشدار داده بود که خود را در منگنه انتخاب بین خصوصی سازی درست یا مطالبه دولتی شدن دوباره قرار ندهند و به عزل این یا آن مدیر بی صلاحیت یا دچار فساد اقتصادی دل خوش نکنند. و به جای این ها مطالبه واگذاری این کارخانجات و مجتمع ها به کارگران و مالکیت و اداره جمعی آن توسط کارگران را مطرح کنند.
این مطالبه می توانست و می تواند حتی با تکیه به قانون اساسی همین جمهوری اسلامی و اصل 44 آن نیز وجهه ای قانونی داشته باشد. نحوه مالکیت و اداره هریک از این مجموعه ها هم می تواند مثل هر شرکتی توسط خود کارگران تعیین شود.
در مباحث مربوط به این موضوع ما به جنبه های مختلف آن پرداختیم و گفتیم و هنوز هم میگوئیم که در شرایط کنونیِ ایران برای واحدها و بنگاه هائی در وضعیت مشابه هپکو، خواست واگذاری کارخانه به کارگران بهترین، جامع ترین و اصولی ترین خواستی است که می توان حول آن متحد شد، به مبارزه پرداخت و به آینده ای بهتر نیز امیدوار بود. مگر دولت بنا ندارد کارخانجات را واگذار کند؟! چه کسی مشروع تر و لایق تر از کارگرانی که عمری در آن کارخانه کار کرده و آن را سرپا نگاهداشته و برای آن دل سوزانده اند. چه مدیری بهتر از خود کارگران. ما گفتیم و میگوئیم که این راه حلی نهائی برای پایان دادن به مصائب کارگران نیست. اما در دل شرایط موجود این راه حلی است که به بهترین وجهی امکان تأمین معاش برای کارگران و خانواده هایشان و برداشتن گام های بعدی برای مواجهه با مشکلات آینده را خواهد داد.
مدتهاست که وقت آن رسیده که کارگران هپکو یکبار برای همیشه خود را از شر دور باطل تغییر مدیریت و هفت خوان شکایت های حقوقی و بحث "خصولتی" سازی خلاص و مالکیت کارخانه را مطالبه نمایند. نخستین پیش شرط برای برداشتن چنین گامی این است که ضرورت و اهمیت چنین مطالبه ای در میان کارگران به بحث گذاشته شود و توده کارگران و خانواده هایشان به برداشتن چنین گامی باور داشته باشند. و برای این کار نه فقط گفتار شفاهی در محافل خانوادگی و مجامع مختلف کارگران خود هپکو و اهالی منطقه ی محیط زندگی شان، بلکه همچنین گسترش مقبولیت چنین خواستی از طریق نوشتاری و در سطح جامعه لازم است. و در هر دو سطح کمونیستها می توانند و باید نهایت تلاش خود را به عمل آورند.
رفقای کارگر هپکو، شما می توانید آن دور باطل را درهم بشکنید و از آن جلوتر بروید. نه تنها این، بلکه شما ناچارید دست به این کار بزنید. در غیر این صورت آینده ی باز هم دشوارتری در انتظار شما خواهد بود.
وحید صمدی
17 خرداد 99
6 ژوئن 2020